PDA

View Full Version : همه چيز درباره روغن موتور و نحوه كاركرد آن



kiantom
15 March 2006, 10:13 AM
با سلام
دوستان عزيز دراين در اين تاپيك به معرفي انواع روغن موتور و نحوه كاركرد آن ميپردازم اميدوارم كه مفيد باشد:



دانستنيهاي مفيد درباره روغن موتور

۱- وظيفه روغن موتور چيست:
وظايف اصلی روغن موتور عبارتند از روان سازی قسمتهای متحرک موتور، به حداقل رساندن اصطکاک و فرسايش، کمک به کاهش حرارت و جذب نمودن آلودگيها و کثافات، ذرات معلق و رسوبات لجنی كه حاصل از احتراق می باشند.
به طور كلي به دليل اينکه روغن موتور بتواند اين چند کار پيچيده را به طور همزمان انجام دهد، به يک فرمولاسيون شيميايی پيچيده نيازمند است، اما شما برای آنکه بدانيد روغن موتور چگونه عمل می کند، چگونه رده بندی می شود و چگونه بايد نوع صحيح آنرا برای خودرويتان برگزينيد، نياز به داشتن اطلاعات بسيار تخصصي و يا شيميدان بودن را نداريد. کافی است با انواع مختلف روغن موتور، رده بنديهای آن وعلائم و اختصاراتی که برای آن استفاده می شود آشنا باشيد .
۲- انواع روغنها :
در حال حاضر روغنهای موتور خودروها به۳ نوع کلی تقسيم می شوند:
الف : مينرال ( ارگانيک )
ب : سنتتيک
ج :نيمه سنتتيک ( Premium )
شرح كلي هر يك از انواع روغن موتور
الف- مينرال :
روغنی است که بر پايه نفت خام ساخته می شود و همان روغنی است که سالهاست در خودروها بکار برده می شود و تقريباً همه ما با آن آشنايی داريم .
ب - سنتتيک :
روغنی است که از ترکيبات شيميايی يا پوليمراسيون هيدروکربنها (Olefins ) توليد می شود و نه با تصفيه نفت خام ، اين نوع روغن ، اولين بار برای موتورهای جت بکار گرفته شد که بدليل مزايايی که اين نوع روغن نسبت به نوع مينرال داراست در ساليان اخير مصرف آن در خودروها نيز فزونی يافته است . روغنهای سنتتيک انواع مختلف با مواد تشکيل دهنده متفاوتی دارند که اين امر آنها را از لحاظ کيفيت و نوع مصرف نيز با يکديگر متمايز می سازد ، از بين صدها نوع روغن سنتتيک با فرمولاسيون های مختلف که هر يک محاسن و معايبی را نيز دارا هستند ، نوعی که بر پايه Poly alpha olefins يابه اختصار( PAO ) ساخته می شود و مقادير کمی هم Ester در خود دارد ، دارای کارآيی و مقبوليت بيشتری است .
از مزيت های اکثر روغن های سنتتيک می توان موارد زير را ذکر کرد :
۱- کاهش مصرف روغن بدليل عمر بيشتر روغن
۲- غير خورنده و غير سمی بودن
۳- تبخير شوندگی پايين
۴- دمای سوختن بالا
۵- مقاومت در برابر اکسيداسيون بالا
۶- دارا بودنشاخص ويسکوزيته بالا به صورت طبيعی ( عکس العمل سريع در مقابل تغييرات دما )
۷- کاهش مصرف سوخت تا ۲/۴ درصد
۸- نقطه روان شدن پايين
۹- قابليت استفاده از روغنهای با گستره ويسکوزيتهزياد بدون نگرانی از شکست پليمرها ( در ادامه توضيح داده خواهد شد )
عيب اين نوع روغنها نيز ، قيمت بالای آنها و عدم تطابق کامل با موتورهای با تکنولوژی قديمی است.
ج - نيمه سنتتيک :
مخلوطی است از روغن سنتتيک و مينرال ( ارگانيک ) ، اين نوع روغن کيفيت روغنهای سنتتيکرا ندارد امادر شرايط سخت ؛ نظير دماهای بالا و يا بار زياد عملکرد بهتری نسبت به نوع مينرال داراست و بيشتر برای وانت ها و SUV ها مصرف می شود و قيمت آن نيز کمی بيشتر از مينرالهاست.
برای آگاهی از اينکه کداميک از روغنهای فوق برای خودروی شما مناسب است ، بهترين منبع و مأخذ دفترچه راهنمای خودرويا برچسبهای داخل محفظه موتورمی باشد( در صورتيکه نوع روغن مشخص نشده است معنای آن استفاده از همان نوع قديمی مينرال است).استفاده از روغن مينرال يا نيمه سنتتيک برای موتوری که تنها استفاده از روغن سنتتيک در آن توصيه شده ، می تواند برای موتور خطر آفرين باشد، اما در مقابل استفاده از روغنهای سنتتيک يا نيمه سنتتيک برای موتورهايی که برای استفاده از نوع مينرال طراحی شده اند ( موتورهای قديمی ) با تمهيدات خاصی، از نظر توليد کنندگان روغنهای سنتتيک بلا مانع است . اما بسياری از متخصصين به دلايل زير اين کار را نيز اشتباه و مضر می دانند :
۱- هر يک از انواع مختلف روغنهای سنتتيک با توجه به فرمول شيميايی، قابليت تطابق با برخی انواع لاستيکها و الاستومرها را نداشته و در نتيجه اگر از روغن سنتتيکی با فرمول خاصی برای موتوری با واشرها و درزبندهايی که با آن فرمول روغن سازگار نباشد، استفاده شود باعث نشتی روغن و مسائلی از اين قبيل خواهد شد(روغنهای مينرال باعثتورم واشرهاو جلوگيری ازنشتی آنهامی شوند، اما روغنهای سنتتيک در موردبرخی انواعواشرهادارای اين خاصيت نيستند و حتی برخی از آنها، باعث خورده شدنبرخی انواع واشرها می شوند )دراین راستا حتی استفاده از روغن سنتتيک با مواد تشکيل دهنده ای متفاوت از آنچه در دفترچه راهنمای خودرو درج شده ، برای خودروهايی که با اين نوع روغن کار می کنند نيز می تواند خطر ساز باشد، چه رسد به استفاده از ايننوع روغنهادر موتورهايی که بر پايه استفاده از روغنمينرال طراحی شده اند. بعنوان مثال روغن سنتتيک بر پايه Poly glycol با پلی استرها، پلی کربنيکها، ABS، پلی ونيل کلرينها،Poly phenylene Oxide ( همگی پلاستيک هستند ) و Buna S، بوتيل، Neoprene و لاستيک طبيعی ( همگی الاستومر هستند ) سازگاری خوبی ندارد و يا روغن سنتتيک بر پايه PAO نيز کهاکثر روغنهای سنتتيک موجود در بازار بر اين پايه هستند( بدليل شباهت زياد به خواص روغنهای مينرال ) با لاستيک طبيعی، EPDM، بوتيل و Buna S که همگی الاستومر هستند سازگاری ضعيفی دارد.
۲- روغنهای سنتتيک در مقايسه با روغنهای مينرال با لايه نازک تری بر روی قطعات موتور می نشيند ( به همين خاطر فاصله قطعات ثابت و متحرک موتور هايی که با روغن سنتتيک کار می کنند کمتر می باشد ) از اينرو استفاده از اين نوع روغن برای موتورهايی که با تکنولوژی قديمی مينرال طراحی شده اند، باعث نشتی پيستون خواهد شد. البته اين مورد از طرف سازندگان روغنهای سنتتيک با دلايل قابل قبولی رد می شود، اما در عمل اين مشکلدرباره خودروهای قديمی ديده شده است.
به هر حال در صورتی که سالهاست از روغن مينرال استفاده می کنيد و خودرويتان دارای تکنولوژی قديمی است، از استفاده از اين نوع روغنها بپرهيزيد اما درصورتيکه دارای خودرويی با تکنولوژی نسبتاً جديد هستيد و از بی خطر بودنتعويض روغن از مينرال به سنتتيک يا نيمه سنتتيک اطمينان داريد از نوعی که برپايهPAO ساخته شده استفاده نموده واين موضوع را نيز از ياد نبريد که با تعويض روغن از مينرال به سنتتيک باعث می شويد رسوبات پخته شده روغنهای مينرال از روی قطعات موتور کنده شده و در موتور غوطه ور گشته و پس از مدتی موتور را از کار بيندازد به همين خاطر قبل از اين تعويض بايد موتور را يا به طور کامل رسوب زدايی نموده و يا اينکه از روغنهای فلاشينگ(Flush Oil )استفاده نماييد ( اين نوع روغن فقط مخصوص تميز کردن موتور می باشد ) به اين ترتيب که روغن مينرال را بدون تعويض فيلتر تخليه کرده و روغن فلاشينگ را جايگزين نموده و اجازه دهيد موتور به مدت ۲۰ دقيقه درجا کار کند، پس از آن ميتوانيد روغن فلاشينگ را تخليه کرده فيلتر را تعويض نموده و روغن سنتتيک يا نيمه سنتتيک را جايگزين نماييد .

چند نکته مهم:

روغنهای نيمه سنتتيک، همانگونه که ذکر شد مخلوطی هستند از روغن مينرال و سنتتيک و می توانند همان مشکلات روغن سنتتيک را برای موتورهای ساخته شده برای روغنهای مينرال پديد آورند .
در خودروهايی که استفاده از روغن سنتتيک در آنها توصيه شده، حتماً از نوع مشخص شده استفاده نماييد و درصورتيکه به جهت قرارداد شرکت توليد کننده با شرکت نفتی خاصی، تنها نام روغن مربوطه در دفترچه راهنما ذکر شده و از توضيح بيشتر در مورد آن خودداری شده، و بر روی ظرف آن روغن هم توضيحی درباره نوع مواد تشکيل دهنده داده نشده است، تنها از همان نوع روغن استفاده نماييد .
در صورتی که به تعويض نوع روغن از مينرال به سنتتيک در خودروی خود اصرار داريد، نوعی که اکثر روغنهای سنتتيک موجود در بازار را شامل می شود، يعنیPAO را انتخاب نماييد چرا که بيش از ديگر انواع روغنهای سنتتيک به نوع مينرال شبيه است.ادامه دارد...
پيروز باشيد. :icon_cool

parti3000
15 March 2006, 11:49 AM
ممنون از اطلاعات خوبت
اگه واسه هر كدوم از انواع روغن وانواع موتور چند تا مثال هم بزني مفيد تر ميتونه باشه:icon_cool

kiantom
16 March 2006, 04:48 PM
دانستنيهاي مفيد درباره روغن موتور


۳- ويسکوزيته روغنها :
ويسکوزيته يا گرانروی، يک مختصر فيزيکی سيالات است، که به مقاومت آنها در برابر جريان يافتن بستگی دارد.
به طور مثال آب دارای ويسکوزيته پايين و عسل دارای ويسکوزيته بالايی است، ويسکوزيته مايعات تابعی است از دما، بدين معنا که با افزايش دما ويسکوزيته کم و با کاهش دما ويسکوزيته افزايش می يابد. ويسکوزيته در مورد روغن به طور عاميانه با نام وزن نيزشناخته می شود .


روغنها با ويسکوزيته های مختلف برای شرايط آب و هوايی مختلف توليد می شوند، استفاده از روغن با ويسکوزيته بالا در زمستان، روانکاری موتور را تا زمان گرم شدن به تاخير انداخته و در اين مدت روغن به تمامی قسمتهای موتور نخواهد رسيد، همچنين استفاده از روغن با ويسکوزيته پايين در تابستان نيز باعثسايش قطعات موتور می گردد. پس انتخاب ويسکوزيته مناسب برای روغن موتور يک خودرو، کاملا تابع شرايط آب و هوايی است که البته وجود روغنهای چهار فصل ( Multi Grade ) يا همان چند ويسکوزيته، نياز به تغيير روغن را به نسبت تغيير فصل يا شرايط آب و هوايی تا حدودی برطرف نموده است، اما استفاده از تنها يک نوعروغن چهار فصلاز نوع مينرال برای تمامی فصول نيز با توجه به دلايلی که در ادامه توضيح داده خواهد شد پيشنهاد نمی شود.


انجمن مهندسين خودرو(SAE ) برای راحتی کار ميزان ويسکوزيته روغنها را بوسيله يکسری اعداد طبقه بندی نموده است و اين طبقه بندی برای روغن موتور بين صفر0 تا 60 می باشد. روغن های تابستانیکه در دماهای بالا از غلظت کافی برخوردارهستند، اعداد ويسکوزيته ایدر حد 30 تا 60 داشته ( هر چه هوا گرمتر باشد ، بايد از روغن با عدد ويسکوزيته بالاتر استفاده شود ) و روغن موتور های زمستانیکه در دماهای پايين براحتی جريان می يابند، اعداد ويسکوزيته ای ما بينصفر۰ تا ۲۵ را دارا هستند( هر چه هوا سردتر باشد، بايد از روغن با عدد ويسکوزيته پايين تر استفاده شود ) . برای تشخيص راحت تر افراد بعد از عدد ويسکوزيته روغنهای زمستانی حرف W درج می گردد که مخفف Winter می باشد،همچنين بدليل آنکه اين طبقه بندی توسط Society of Automotive Engineers ابداع شده، هميشه قبل از درج عدد ويسکوزيته مخفف نام اين انجمن (SAE ) نيز نوشته مي شود.
روغنهايی که تنها دارای يک ويسکوزيته می باشند تک ويسکوزيته نام دارند اما روغنهايی که در سالهای اخير با کمک علم شيمیو با افزودن پليمر به روغن پايه توليد می شوند توانايی داشتن ويسکوزيته های محتلف در دماهای مختلف را دارا هستند اين امر باعث می شود روغن در تمامی شرايط آب و هوايی از غلظت لازم برخوردار باشد که اين امر علاوه بر افزايش عمر موتور، تا حدودی باعث کاهش مصرف سوخت نيز خواهد شد، از همين رو روغنهای تک ويسکوزيته در حال از رده خارج شدن می باشند و تنها کاربرد اين نوع روغنها در مورد خودروهای سواری، برای موتور خودروهای Race می باشد که دارای Heater يا گرم کن روغن می باشند.


کد SAE در روغنهای چهار فصل به صورت دو جزئی است، که عدد اول که به همراه حرف W می باشد مربوط به پايين ترين ويسکوزيته آن روغن و عدد دوم معرف بالاترين ويسکوزيته آن روغن است .


اما همانطور که ذکر شد، روغنهای چند ويسکوزيته بواسطه افزودن پليمر به روغن ساخته می شوند، اين پليمرها به روغن اجازه می دهند تا در دماهای مختلف ويسکوزيته های مختلفی داشته باشد به صورتي كه در هوای سرد پليمرها در خود جمع شده و باعث جريان يافتن راحت تر روغن می گردند و در گرما نيز پليمرها شروع به باز شدن به صورت زنجيره های بلند نموده و روغن غليظ می گردد، اما اين افزايش و کاهش ويسکوزيته تنها تا حد مشخص شده برای همان روغن است، مثلاً يک روغن 10W30 روغنی است با ويسکوزيته 10 که در زمان گرم شدن ويسکوزتر از 30 نخواهد شد، يعنی اگر مثلاً اين روغن در دمای 100 درجه به ويسکوزيته 30 برسد، در دماهای بالاتر نيز ويسکوزيته ای بيشتر از 30 پيدا نخواهد کرد، که اين امر بواسطه مقدار پليمر افزوده شده برای دستيابی به عدد حداکثر 30 برای روغن 10W30 می باشد.


نكته اي که بايد در استفاده از اين نوع روغنها بخصوص در مناطق سردسير مد نظر قرار گيرد، انتخاب روغن با کمترين فاصله ويسکوزيته است، بدين معنا که در زمستان با توجه به کمترين دمای منطقه سکونت خود و در تابستان با توجه به گرمترين دما، روغن مطلوب را انتخاب نماييد و از استفاده از روغنهايی که از دماهای بسيار بالا تا دماهای بسيار پايين را ساپورت می کنند پرهيزنماييد، چرا که پليمرهای موجود در اين نوع روغنها بسيار زياد می باشند و اين پليمرها پس از مدتی شکسته شده و با رسوبات موجود در روغن ترکيب می شوند، که اين امر می تواند باعث چسبيدن رينگ و يا مشکلاتی از اين قبيل شود ( ضرر استفاده از اين روغنها در موتورهای ديزلی بيشتر است) روغنهای 5W50, 5W40, 5W30, 10W40 و با گستره ۲۵ تا ۴۵ تايی از اين قبيل روغنها هستند ( روغنهای سنتتيک و نيمه سنتتيک از اين قاعده مستثنی هستند )



شايد بگوييد روغن 20W50 نيز روغنی است با گستره ۳۰ تايی مشابه 10W40 اما چنين نيست، چرا که20W50 از پايه سنگين تر ۲۰ شروع می شود و برای ويسکوز شدن و رسيدن به عدد ۵۰ نياز به پليمر بسيار کمتری دارد تا روغن 10W40 که دارای پايه ۱۰ می باشد و بايدتوانايی رسيدن بهعدد ۴۰ را دارا باشد. از اينروروغنهای 10W40 مينرال کمتر توسط خودروسازان توصيه می شود و حتی برخی کارخانجات استفاده از آن را مساوی با خارج شدن خودرو از گارانتی می دانند.


پس تا آنجا که ممکن است در مورد روغنهای مينرال سعی کنيد به نسبت شرايط آب و هوايی محل سکونت خود، فاصله کمتری را بين دو عدد SAE انتخاب نموده و اين را بدانيد که هر چه ويسکوزيته زمستانی عدد کمتری باشد، برای ويسکوز شدن و رسيدن به اعداد ويسکوزيته بالاتر نيازبه پليمر بيشتریداشته و پليمر زياد نيز برای موتور خودروی شما مضر است.
با توجه به شرايط آب و هوايی اکثر نقاط ايران، در بين روغنهای موجود در کشور ( از نظر ويسکوزيته ) روغنهای 20W50 برای دماهای بين۱۰-تا ۴۰+ و 25W50 برای دماهای بين ۵ -تا ۴۰+ دارای عملکرد مناسبی می باشند.( روغنهای 25W50 و 20W50 در گرمای تابستان دارای شرايط يکسانی هستند و فقط در شرايط سردبين ۱۰-و حدود ۵ -، 20W50 بهتر جريان می يابداما 25W50 دارای پليمر کمتری است). البته بنا به دلايل بالاروغن 20W40 برای زمستان انتخاب مناسب تری است،اما متاسفانه اين نوع روغن در کشورمان کمتر يافت می شود.



همچنين در صورتيکه در نقاط سردسير کشور مانند آذربايجان يا چهار محال و بختياری زندگی می کنيد ( دماهای زير ۱۰- درجه سانتيگراد ) و ناچار به استفاده از روغنهای با پايه زمستانی ۱۰ يا ۵ هستيد، حتماً سعی کنيد از روغنهای چند ويسکوزيته ای استفاده نماييد که عدد دومشان بيشتر از ۳۰ نباشد.
ادامه دارد...
پيروز باشيد. :icon_cool